Các hình thức Thanh toán không dùng tiền mặt hiện nay

Chủ đề: Các hình thức Thanh toán không dùng tiền mặt hiện nay

Thanh toán không dùng tiền mặt đã và đang len lỏi trong cuộc sống của người dân Việt Nam trong những năm gần đây. Xu hướng này đang dần phổ biến hơn với hàng ngàn ưu đãi cho các giao dịch không sử dụng đến tiền mặt. Vậy thanh toán không dùng tiền mặt là hình thức gì, có những hình thức thanh toán nào, lợi ích của nó ra sao? Cùng tham khảo bài viết dưới đây để có câu trả lời cho bản thân nhé:

Định nghĩa thanh toán không dùng tiền mặt là gì?

Thanh toán không dùng tiền mặt là hình thức thanh toán thông qua các phương tiện khác không phải tiền mặt như tài sản, chứng chỉ có giá trị tương đương.

Khi không sử dụng tiền mặt, người tiêu dùng có thể thanh toán bằng tài sản, chứng chỉ có giá, tài sản hữu hình (không phải vàng, bạc), thanh toán điện tử ứng dụng công nghệ số như: ví điện tử, mobile banking, internet banking… hoặc thanh toán gián tiếp bằng tiền ghi sổ thông qua các tổ chức tín dụng thay việc người mua và người bán trực tiếp trao đổi với nhau.

Định nghĩa thanh toán không dùng tiền mặt là gì

Việc thanh toán không dùng tiền mặt về cơ bản sẽ hạn chế lượng tiền mặt trong lưu thông hàng hóa, giảm thiểu chi phí xã hội, rút ngắn thời gian cho quá trình bán và mua hàng hóa, dịch vụ trong nền kinh tế. Ngoài ra, khi thanh toán theo hình thức này, các khoản chi tiêu và giao dịch sẽ được minh bạch hơn, giúp dòng chảy tiền tệ được lưu thông rõ ràng và trơn tru hơn. Không chỉ có các ngân hàng, các tổ chức tài chính – tín dụng mà cả Chính phủ nước ta cũng đang nỗ lực phát triển, hỗ trợ cho hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt trong thời gian qua.

Lợi ích của việc thanh toán không dùng tiền mặt

Khi phát triển việc thanh toán không dùng tiền mặt, chúng ta không chỉ nhận được những lợi ích cho toàn bộ nền kinh tế mà còn cho các tổ chức tín dụng (chủ yếu là các ngân hàng) và với cả người tiêu dùng và người bán hàng.

1/ Đối với cá nhân người tiêu dùng và người bán hàng

– Tiết kiệm thời gian và công sức:

Thanh toán không sử dụng tiền mặt giúp người bán và người mua tiết kiệm thời gian và công sức, giảm bớt thời gian đợi tới lượt thanh toán, không phải chờ kiểm tra số tiền đã đủ hay chưa, không phải chờ đợi lấy tiền thừa…

Ví dụ như khi thanh toán hóa đơn tiền điện, tiền nước từ điện thoại, máy tính… sẽ chỉ mất vài phút điền thông tin và chuyển tiền. So sánh với việc phải đi đến trụ sở, xếp hàng chờ đến lượt, rồi quay trở về nhà… thì rõ ràng thanh toán trực tuyến sẽ thuận tiện hơn rất nhiều.

– Giao dịch nhanh chóng và an toàn hơn:

Với hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, người dân có thể thanh toán các giao dịch có giá trị lớn, các giao dịch ở xa mà đảm bảo an toàn. Chúng ta sẽ không phải lo về các rủi ro như bị trộm cắp tiền, tiền rách, tiền giả, tiền mất góc…

Ngoài ra, giao dịch không tiền mặt thông qua các ứng dụng QR code hay ví điện tử hay thẻ tín dụng… sẽ được bảo mật thông qua các hệ thống như mật khẩu, mã OTP, nhận diện vân tay hoặc nhận diện khuôn mặt. Ví dụ như việc rút tiền tại các ATM có thể tạo cơ hội cho tội phạm sao chép mật khẩu, số tài khoản hay cướp bóc tài sản. Nhưng thanh toán trực tuyến sẽ bảo mật toàn bộ quá trình giao dịch cho người dùng.

– Giao dịch chính xác hơn:

Người mua có thể thanh toán số tiền giao dịch đến từng đồng mà không lo phải nhận lại quá nhiều tiền thừa. Đặc biệt, khi người dân mua hàng tại các đơn vị bán lẻ như siêu thị, tạp hóa, cửa hàng… thì có thể trả đúng đến hàng đơn vị.

– Tận hưởng nhiều ưu đãi hơn:

Hiện nay, để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, nhiều công ty fintech (công nghệ tài chính) và ngân hàng đưa ra nhiều chính sách ưu đãi như voucher, mã giảm giá, chương trình hoàn tiền cho người dùng, giảm giá cước sử dụng dịch vụ vận tải… khi thanh toán qua thẻ hay ví điện tử. Người tiêu dùng có thể sử dụng những ưu đãi này thường xuyên hơn nếu thanh toán không tiền mặt.

2/ Đối với nền kinh tế – xã hội

– Giảm chi phí xã hội: Xét theo tầm vĩ mô, thanh toán không dùng tiền mặt giúp giảm được rất nhiều chi phí cho ngành tài chính:

+ Giảm chi phí in ấn tiền, vận chuyển và kiểm đếm hay bảo quản tiền: Nếu giảm được khối lượng tiền mặt trong lưu thông, chúng ta sẽ giảm bớt được những phí tổn dành cho việc phát hành và lưu thông tiền.

Khi thanh toán bằng tiền mặt, nền kinh tế sẽ phải chịu chi phí in tiền, kiểm đếm, rồi chi phí vận chuyển từ ngân hàng tổng ra các ngân hàng chi nhánh, thời gian nhân viên kiểm tiền, bảo quản hay hủy bỏ tiền cũ, tiền rách; chưa kể hạn chế được nạn in tiền giả… Hình thức thanh toán không dùng tiền mặt có thể giúp giảm bớt những gánh nặng kể trên.

+ Giảm lạm phát: Số lượng tiền mặt lưu thông cũng là một yếu tố tác động trực tiếp tới lạm phát, bên cạnh các yếu tố tác động tới lạm phát khác như quy luật cung- cầu, lãi suất, tỷ giá ngoại tệ… Lạm phát là một nhân tố quan trọng quyết định nền kinh tế có ổn định hay không. Thanh toán không tiền mặt làm giảm lượng tiền mặt lưu thông trong thị trường, góp phần giảm nguy cơ lạm phát của nền kinh tế.

– Đảm bảo nguồn tiền minh bạch

Thanh toán không dùng tiền mặt giúp Nhà nước hạn chế việc thất thu thuế từ những giao dịch chui hoặc không minh bạch; giảm rủi ro rửa tiền, nói cách khác là kiểm soát và phát hiện các giao dịch phạm pháp.

– Giảm tỉ lệ chủ thể thanh toán trữ tiền mặt

Thanh toán không dùng tiền mặt làm giảm tỉ lệ chủ thể thanh toán trữ tiền mặt. Điều này có vai trò quan trọng trong việc huy động các nguồn vốn tạm thời chưa sử dụng đến của khách hàng vào cơ quan tín dụng.

Khoản tiền gửi này cũng là một nguồn vốn cung cấp cho các nghiệp vụ sinh lời của ngân hàng thương mại, gửi và thanh toán phải trả lãi. Khi ngân hàng làm tăng được tỉ trọng thanh toán không dùng tiền mặt cũng là lúc ngân hàng thu hút được nhiều hơn nguồn vốn trong xã hội hơn. Trên cơ sở nguồn vốn tăng thêm đó, ngân hàng sẽ có điều kiện mở rộng cho vay, tăng vốn cho nền kinh tế.

Như vậy, thanh toán không dùng tiền mặt vừa góp phần tăng nhanh vòng quay vốn cho xã hội, vừa góp phần tăng cường nhu cầu vốn cho xã hội.

Tuy nhiên, không phải vì những lợi ích kể trên mà không kể đến một số rủi ro của hình thức thanh toán này. Thanh toán không tiền mặt không phải là hình thức an toàn tuyệt đối vì nó vẫn có những rủi ro như bị đánh cắp thông tin, lỗi giao dịch… Để tránh được các rủi ro này, các ngân hàng, tổ chức tín dụng, các công ty fintech cần khắc phục dịch vụ, tăng cường bảo mật cho hệ thống của mình.

Xu hướng thanh toán không tiền mặt hiện đã phổ biến ở các nước châu Âu, Hoa Kỳ, Trung Quốc, Hàn Quốc… Một khi người tiêu dùng thấy được lợi ích và duy trì thường xuyên thói quen thanh toán không tiền mặt, chúng ta không chỉ nhận được lợi ích cho từng cá nhân mà cả nền kinh tế cũng sẽ được hưởng lợi theo.

Các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt phổ biến hiện nay

Các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt phổ biến hiện nay

Chúng ta vừa tham khảo định nghĩa và những lợi ích khi thanh toán không tiền mặt. Hiện nay, chúng ta có 5 phương thức thanh toán không tiền mặt phổ biến, gồm có:

1/ Séc thanh toán

Séc thanh toán (cheque) là một phiếu chi, một mệnh lệnh vô thời hạn thể hiện dưới dạng chứng từ của người chủ tài khoản và có xác nhận của ngân hàng; yêu cầu ngân hàng trích tiền từ tài khoản của chủ Séc sang tài khoản của người có tên trên Séc (có thể trích gửi tiền mặt trực tiếp cho họ). Bất kỳ người nào có “tấm Séc” ký tên của chủ tài khoản đều có thể nhận tiền.

2/ Uỷ nhiệm chi

Ủy nhiệm chi là một lệnh chi theo mẫu ngân hàng, yêu cầu ngân hàng đó trích một số tiền nhất định từ tài khoản của người trả tiền cho người được hưởng trên giấy ủy nhiệm.

3/ Uỷ nhiệm thu

Uỷ nhiệm thu là lệnh của người thụ hưởng, yêu cầu ngân hàng thu hộ một số tiền nhất định từ người được ghi trên giấy ủy nhiệm.

4/ Thư tín dụng nội địa

Thư tín dụng nội địa là một văn bản pháp lí được phát hành bởi một tổ chức tài chính nhắm cung cấp một sự đảm bảo trả tiền cho một người thụ hưởng trên cơ sở người thụ hưởng phải đáp ứng các điều khoản trong tín dụng thư.

So với nhiều nước phát triển thì tại Việt Nam các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt kể trên chỉ mới xuất hiện và còn rất nhiều bất cập trong qúa trình sử dụng. Ngoài ra, ở thời điểm mà công nghệ được áp dụng vào thanh toán không dùng tiền mặt thì các hình thức thanh toán này cũng kém phổ biến hơn. Hiện tại, người dùng thường thanh toán không tiền mặt thông qua thẻ ngân hàng hoặc ví điện tử liên kết với tài khoản ngân hàng:

5/ Thẻ ngân hàng

Thẻ ngân hàng là một công cụ đã được mã hóa thông tin của chủ thẻ, cho phép chủ tài khoản có thể thanh toán, giao dịch, rút tiền hoặc chuyển tiền bất kỳ lúc nào họ muốn. Thẻ ngân hàng có ba loại: Thẻ trả trước, thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng trong đó thẻ ghi nợ có số lượng người dùng nhiều nhất, nhưng thẻ tín dụng mới là thẻ đem lại nhiều ưu đãi nhất.

Thanh toán bằng thẻ ATM: Để thanh toán không tiền mặt với thẻ ngân hàng, người tiêu dùng chỉ cần sử dụng dịch vụ ở những cửa hàng, siêu thị, nhà hàng, quán xá… có hệ thống máy POS. Khách hàng quẹt thẻ ATM tại máy POS và hệ thống sẽ tự động trừ đúng số tiền để mua hàng hóa/dịch vụ.

Các máy POS dùng để thanh toán tại các cửa hàng hay siêu thị đều do các ngân hàng phát hành và quản lý rất nghiêm ngặt. Tuy nhiên, khi nhập mã PIN để xác nhận thanh toán giao dịch, khách hàng nên cẩn thận để không bị lộ mật khẩu thẻ ATM.

Thanh toán trực tuyến: Hiện nay, các ngân hàng thương mại tại Việt Nam đều đã phổ biến các tiện ích Mobile Banking, Internet BankingSMS Banking cho các tài khoản ngân hàng của mình. Những giao dịch như chuyển tiền, thanh toán dịch vụ, thanh toán tiền điện – tiền nước qua ngân hàng, nạp tiền điện thoại… đều có thể thực hiện thông qua các tiện ích này.

Chủ thẻ chỉ cần đăng ký sử dụng các tiện ích này với ngân hàng để trải nghiệm thanh toán không tiền mặt dễ dàng. Những tiện ích này này cho phép người dùng thanh toán các hóa đơn hàng hóa ngay tại nhà hoặc bất kỳ đâu mà không cần trực tiếp tại quầy thanh toán.

Người tiêu dùng chỉ cần một thiết bị có kết nối Internet như laptop, smartphone và tài khoản Internet Banking/Mobile Banking do ngân hàng cung cấp là có thể giao dịch mà không cần tới quầy, không dùng một đồng tiền mặt nào, thậm chí không dùng tới thẻ ATM.

6/ Ví điện tử

Bên cạnh thẻ ngân hàng, ví điện tử cũng là phương thức thanh toán phổ biến, được nhiều người tiêu dùng tin tưởng. Một số ví điện tử phổ biến nhất ở Việt Nam hiện nay có thể kể đến Momo, ZaloPay, Ví Việt, BankPlus, Payoo, AirPay, GrabPay by Moca…

Để sử dụng ví điện tử và thanh toán không tiền mặt bằng ví điện tử, trước tiên, chúng ta phải lựa chọn một đơn vị ví điện tử uy tín. Mỗi loại ví điện tử lại có tiện ích và ưu đãi khác nhau. Ví dụ, ví điện tử này sẽ có nhiều ưu đãi về mua sắm, ví điện tử kia lại chú trọng khuyến mãi về dịch vụ ăn uống…

Để cài đặt ví điện tử, bạn thực hiện theo các bước dưới đây:

Bước 1: Cài đặt ứng dụng ví điện tử, tải xuống từ CH Play (Play Store trên Android) hoặc AppStore (trên iOS).

Bước 2: Tạo tài khoản trên ví điện tử.

Các ví điện tử sẽ yêu cầu người dùng nhập số điện thoại, rồi gửi mã xác nhận OTP về số điện thoại ấy. Sau khi nhập mã OTP, bạn sẽ được tạo mật khẩu và điền các thông tin cá nhân để tăng độ xác thực uy tín.

Hiện nay, theo Thông tư 23/2019/TT-NHNN, người dùng cần xác thực ví điện tử của mình với thông tin cá nhân chính xác và cung cấp ảnh mặt trước và mặt sau của Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân cùng ảnh chụp chân dung của bản thân.

Bước 3: Nạp tiền vào ví và/hoặc liên kết ví điện tử với tài khoản ngân hàng

Người dùng thực hiện theo hướng dẫn nạp tiền của từng ví điện tử. Cần có tài khoản ngân hàng phù hợp để liên kết với ví.

Thường thì các ví điện tử hỗ trợ thanh toán không tiền mặt luôn luôn có các ưu đãi như giảm giá sản phẩm, giảm giá dịch vụ như ăn uống, du lịch, vận chuyển… Người dùng có thể tham khảo để nhận về lợi ích tốt nhất cho bản thân.

Hiện trạng sử dụng phương thức thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam

Hiện nay, hạ tầng kỹ thuật phục vụ cho việc thanh toán thẻ đã được cải thiện với số lượng ATM và POS gia tăng rất nhanh. Bên cạnh đó, các ngân hàng cũng đã liên kết với các tổ chức như: hãng taxi, hãng hàng không, siêu thị, và nhiều dịch vụ công như: trường học, bệnh viện, vệ sinh môi trường để thanh toán không tiền mặt ở mức tốt nhất.

Các tổ chức tài chính – tín dụng hiện đang hết sức tuyên truyền về lợi ích của việc không dùng tiền mặt trong giao dịch. Chính phủ cũng đang dần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và cơ chế giám sát trong thanh toán không tiền mặt tại Việt Nam.

Ngoài ra, trong thời điểm dịch Covid-19 vẫn còn diễn ra phức tạp, Tổ chức Y tế Thế giới WHO cũng đưa ra khuyến cáo tiền giấy có thể là vật dụng trung gian truyền nhiễm virus corona. Vậy nên, việc thanh toán không dùng tiền mặt có thể sẽ đem đến lợi ích trong việc bảo vệ sức khỏe của bản thân và của cộng đồng.

Leave a Reply